แผลร้อนในเป็นสิ่งที่เกือบทุกคนเคยเป็น จึงคุ้นเคยกันดีว่ามันเจ็บแต่หายเองได้ ความคุ้นเคยนี้บางครั้งทำให้เราเหมารวมว่าแผลในปากทุกอันจะหายเองเหมือนกัน หน้านี้จะช่วยให้แยกได้ว่าแผลแบบไหนคือแผลร้อนในทั่วไปที่รอได้ และแบบไหนที่มีลักษณะต่างออกไปจนควรให้แพทย์ตรวจ โดยรวบรวมจุดสังเกตหลักไว้ในที่เดียว
แผลร้อนในทั่วไปเป็นอย่างไร
แผลร้อนใน หรือที่เรียกว่า aphthous ulcer เป็นแผลตื้น ๆ ในช่องปากที่มักเจ็บชัดเจน โดยเฉพาะเวลากินของรสจัด มักมีขอบเรียบ ตรงกลางสีขาวเหลืองและมีขอบแดงรอบ ๆ แผลกลุ่มนี้มักเกิดในบริเวณเนื้อเยื่ออ่อน เช่น กระพุ้งแก้มหรือใต้ลิ้น และ ค่อย ๆ ดีขึ้นและหายเองภายในประมาณ 1–2 สัปดาห์ โดยไม่ทิ้งร่องรอย
ตารางเปรียบเทียบจุดสังเกต
ตารางนี้สรุปจุดต่างหลักระหว่างแผลร้อนในทั่วไปกับแผลที่ควรให้แพทย์ตรวจ ใช้เป็นแนวทางคร่าว ๆ ไม่ใช่เครื่องมือวินิจฉัย
| จุดสังเกต | แผลร้อนในทั่วไป | แผลที่ควรตรวจ |
|---|---|---|
| ระยะเวลา | ดีขึ้นและหายใน 1–2 สัปดาห์ | ไม่ดีขึ้นเกิน 2–3 สัปดาห์ |
| ขอบแผล | ขอบเรียบ ตื้น | ขอบนูนแข็ง ม้วน หรือไม่เรียบ |
| สี | ขาวเหลืองตรงกลาง แดงรอบขอบ | ฝ้าขาวหรือฝ้าแดงที่ลบไม่ออก |
| ความเจ็บ | เจ็บชัดเจน แล้วทุเลาลง | ไม่เจ็บแต่อยู่นาน หรือเจ็บมากขึ้น |
| การสัมผัส | นุ่ม | แข็ง หรือมีก้อนใต้แผล |
| อาการร่วม | มักไม่มีอาการอื่น | เลือดออกง่าย ชา กลืนเจ็บ ต่อมน้ำเหลืองโต |
เมื่อไม่แน่ใจ ให้ยึดอะไรเป็นหลัก
หากดูตารางแล้วยังไม่แน่ใจ จุดที่ใช้ตัดสินใจได้ง่ายที่สุดคือ แผลกำลังดีขึ้นหรือไม่ แผลร้อนในทั่วไปจะค่อย ๆ ดีขึ้นแม้ยังไม่หายสนิท ส่วนแผลที่ควรตรวจมักไม่มีทีท่าจะดีขึ้นเลยเมื่อเวลาผ่านไป หากแผลของคุณไม่ดีขึ้นภายในสองถึงสามสัปดาห์ หรือมีลักษณะใดในคอลัมน์ขวาของตาราง การไปพบแพทย์หรือทันตแพทย์คือทางที่เหมาะสม
ตารางนี้คือแนวทาง ไม่ใช่คำวินิจฉัย
การเทียบลักษณะแผลกับตารางช่วยให้ตัดสินใจว่าควรไปตรวจหรือไม่ แต่ไม่สามารถบอกได้ว่าแผลเป็นอะไร แผลบางอย่างมีลักษณะก้ำกึ่ง และการวินิจฉัยที่แท้จริงต้องอาศัยการตรวจโดยแพทย์ หากไม่แน่ใจ การให้ผู้เชี่ยวชาญดูคือทางที่ปลอดภัยที่สุด
เมื่อไรที่ไม่ควรรอ
หากแผลมีเลือดออกไม่หยุด โตเร็วผิดปกติ มีก้อนแข็งร่วม กลืนหรือพูดลำบากมากขึ้น หรือเป็นผู้ที่กำลังรักษามะเร็งหรือภูมิคุ้มกันต่ำแล้วมีไข้ร่วม ควรติดต่อแพทย์โดยไม่ต้องรอ
อ่านต่อ สัญญาณอันตรายของแผลในปากที่ต้องรีบแจ้งทีมรักษา