กินอะไรดีเมื่อมีแผลในปาก
เมื่อมีแผลในปาก ควรเลือกอาหารที่ เนื้อนุ่ม ชุ่ม กลืนง่าย และให้พลังงานกับโปรตีนพอ เช่น โจ๊ก ข้าวต้มเปื่อย ไข่ตุ๋น เต้าหู้ ปลานุ่ม ซุปข้น โยเกิร์ต และผลไม้สุกนุ่ม เพื่อให้แม้กินได้น้อยก็ยังได้สารอาหารใกล้เคียงที่ร่างกายต้องการ เคล็ดลับคือเพิ่มพลังงานต่อคำ เช่น เติมน้ำมันดีหรือนมลงในอาหาร แบ่งเป็นมื้อเล็ก ๆ บ่อยครั้ง และเสิร์ฟอุณหภูมิห้องหรือเย็นเล็กน้อย หากกินได้น้อยจนน้ำหนักลด ควรปรึกษาทีมแพทย์หรือนักโภชนาการที่ดูแล
เป้าหมายคือ "ได้พลังงานพอ ในแบบที่เจ็บน้อย"
ช่วงที่ปากเจ็บ การกินให้ครบหมู่แบบปกติอาจทำได้ยาก สิ่งที่สำคัญกว่าคือ ได้พลังงานและโปรตีนพอ เพื่อประคองร่างกายไว้ก่อน แล้วค่อยปรับความหลากหลายเมื่อกินได้ดีขึ้น อาหารที่เหมาะคืออาหารที่เนื้อนุ่ม ไม่ครูด ไม่ระคาย และกลืนสบาย
หลักง่าย ๆ
นุ่ม ชุ่ม กลืนง่าย ไม่ร้อนจัด ไม่จัดจ้าน — และถ้ากินได้น้อย ให้เน้นอาหารที่พลังงานสูงต่อคำ
เลือกอาหารกลุ่มไหนดี
โปรตีนเนื้อนุ่ม
ไข่ตุ๋น ไข่ลวก เต้าหู้ ปลานุ่ม เนื้อสัตว์ต้มเปื่อยบด ช่วยให้ได้โปรตีนซ่อมแซมร่างกายโดยกลืนง่าย
คาร์บนุ่ม ๆ
โจ๊ก ข้าวต้มเปื่อย มันบด ฟักทองบด ให้พลังงานและกลืนสบาย
นมและผลิตภัณฑ์นม
นม โยเกิร์ตรสจืด คัสตาร์ด ให้ทั้งพลังงานและโปรตีน เนื้อเนียนนุ่ม
ผลไม้สุกนุ่ม
กล้วยสุก มะละกอสุก อะโวคาโด แตงโม ให้วิตามินโดยไม่เปรี้ยวระคาย
เพิ่มพลังงานต่อคำเมื่อกินได้น้อย
ถ้ากินได้ทีละน้อย ลองทำให้ทุกคำมีพลังงานมากขึ้น โดยไม่ต้องเพิ่มปริมาณ
🌿 เพิ่มพลังงานได้ง่าย ๆ
- เติมน้ำมันดี เช่น น้ำมันมะกอก ลงในซุปหรือข้าวต้ม
- เติมนมผงหรือนมลงในโจ๊ก คัสตาร์ด หรือเครื่องดื่ม
- เพิ่มอะโวคาโดบดหรือเนยถั่วเนียน (ถ้าไม่ระคาย)
- เลือกโยเกิร์ตหรือคัสตาร์ดเป็นของว่างระหว่างมื้อ
🚫 ระวังไว้
- อย่าฝืนกินรสจัด ร้อนจัด หรือแข็งคมเพื่อให้ครบมื้อ
- เลี่ยงอาหารแห้งเหนียวที่กลืนติดคอ
- อย่างดมื้อจนหิวมาก แล้วกินรวดเดียวจนเหนื่อย
- อย่าพึ่งของหวานจัดอย่างเดียวจนขาดโปรตีน
กินสบายขึ้นเมื่อแผลถูกรบกวนน้อยลง
การเลือกอาหารที่อ่อนโยนไปพร้อมกับการดูแลช่องปากให้เยื่อบุถูกเสียดสีน้อยลงระหว่างวัน ช่วยให้มื้ออาหารเจ็บน้อยลง อ่านเรื่อง อาหารและพฤติกรรมที่ควรเลี่ยง และ อาหารอ่อนกลืนง่าย เพิ่มเติมได้
เมื่อไรควรปรึกษาทีมแพทย์หรือนักโภชนาการ
หากเลือกอาหารอ่อนแล้วยังกินได้น้อยมาก น้ำหนักลด ดื่มน้ำไม่พอ หรือกังวลว่าได้สารอาหารไม่ครบ ควรปรึกษาทีมแพทย์หรือนักโภชนาการที่ดูแล เพราะมีแนวทางช่วยปรับอาหารและประคองโภชนาการ เช่น อาหารเสริมพลังงานเฉพาะทาง ที่ควรใช้ภายใต้คำแนะนำ ไม่ควรเลือกเองโดยไม่ปรึกษา
คำถามที่พบบ่อย
เลือกแหล่งโปรตีนเนื้อนุ่ม เช่น ไข่ตุ๋น ไข่ลวก เต้าหู้ ปลานุ่ม เนื้อสัตว์ต้มเปื่อยบด นม และโยเกิร์ต ซึ่งกลืนง่ายและให้โปรตีนได้โดยไม่ต้องเคี้ยวมาก
อาหารเสริมพลังงานบางชนิดช่วยเสริมเมื่อกินได้น้อย แต่ชนิดและปริมาณที่เหมาะควรปรึกษาทีมแพทย์หรือนักโภชนาการก่อน เพราะแต่ละคนมีความต้องการต่างกัน ไม่ควรใช้แทนมื้อทั้งหมดเองโดยไม่ปรึกษา
หลายคนรู้สึกว่าอาหารอุณหภูมิห้องหรือเย็นเล็กน้อยสบายกว่าอาหารร้อนจัดที่ทำให้แสบ ลองปรับตามความรู้สึกของตัวเอง อาหารเย็น ๆ อย่างโยเกิร์ตหรือไอศกรีมนุ่มบางครั้งช่วยให้กินง่ายขึ้น
ลองแบ่งเป็นมื้อเล็ก ๆ บ่อยครั้ง เลือกเมนูที่ชอบในเวอร์ชันนุ่ม ปรับรสให้อ่อนลง และจัดบรรยากาศให้ผ่อนคลาย หากเบื่ออาหารจนกินได้น้อยต่อเนื่อง ควรแจ้งทีมแพทย์เพราะอาจมีสาเหตุที่ช่วยจัดการได้
อ่านต่อในหมวดเดียวกัน
แหล่งข้อมูลอ้างอิง
- แนวทางโภชนาการสำหรับผู้ป่วยมะเร็งที่มีภาวะเยื่อบุช่องปากอักเสบ จากองค์กรวิชาชีพด้านมะเร็งวิทยาและโภชนาการ
- ข้อมูลสำหรับผู้ป่วยเรื่องการเลือกอาหารและการเพิ่มพลังงานเมื่อกินได้น้อยระหว่างการรักษามะเร็ง
- คำแนะนำการประคองโภชนาการ (nutritional support) ในผู้ป่วยที่กินได้น้อยระหว่างการรักษา
หมายเหตุบรรณาธิการ: เนื้อหานี้เรียบเรียงเพื่อให้ผู้ป่วยและญาติเข้าใจภาพรวมการดูแลด้านอาหารและช่องปากอย่างปลอดภัย ไม่ได้ระบุยา ขนาดยา หรือโปรโตคอลการรักษา และไม่ใช้แทนคำแนะนำของทีมแพทย์หรือนักโภชนาการที่ดูแลผู้ป่วยแต่ละราย
Sources / editorial basis
แหล่งอ้างอิงและกรอบข้อมูล
เนื้อหาหน้านี้เรียบเรียงจากแหล่งข้อมูลการแพทย์และแนวทางดูแลผู้ป่วยมะเร็งที่น่าเชื่อถือ โดยปรับภาษาให้อ่านง่ายสำหรับผู้ป่วยและญาติ
- NHS — Mouth cancer symptomsสัญญาณที่ควรให้แพทย์หรือทันตแพทย์ตรวจ เช่น แผลในปากนานกว่า 3 สัปดาห์ ก้อน ฝ้าขาว/ฝ้าแดง หรือกลืน/พูดลำบาก
- Cancer Research UK — Symptoms of mouth and oropharyngeal cancerอาการที่ควรสังเกต เช่น แผลไม่หาย ก้อน ปวดในปาก ฝ้าขาว/แดง และน้ำหนักลด
- NCI — Oral Complications of Cancer Therapies (PDQ®)ภาวะแทรกซ้อนในช่องปากจากการรักษามะเร็ง เช่น mucositis, infection, salivary gland dysfunction, taste dysfunction และ pain
- NCI/NCBI — Oral Complications of Cancer Therapies, patient summaryข้อมูลสำหรับผู้ป่วยเรื่อง oral mucositis จากเคมีบำบัดและฉายแสง รวมถึงกรอบเวลาโดยทั่วไป
- MASCC/ISOO — Clinical Practice Guidelines for Mucositisแนวทางวิชาชีพสำหรับ mucositis จาก cancer therapy
เรียบเรียงโดย: ทีมบรรณาธิการเว็บไซต์ www.แผลในปากมะเร็ง.com
ตรวจทานเชิงผลิตภัณฑ์และความเหมาะสมของถ้อยคำโดย: ทีม Eureka Pharma
ข้อมูลในหน้านี้มีวัตถุประสงค์เพื่อให้ความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์เฉพาะบุคคล และไม่ใช้แทนการวินิจฉัยหรือการดูแลจากทีมแพทย์ที่ดูแลผู้ป่วย หากกำลังรักษามะเร็งอยู่ ควรปรึกษาแพทย์ ทันตแพทย์ หรือทีมรักษาก่อนปรับการดูแลช่องปากหรือใช้ผลิตภัณฑ์ใด ๆ